Tanah Kita Network เรียนรู้การต่อสู้เพื่อสิทธิในที่ดินทำกินจาก เครือข่ายองค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัด 

เมื่อวันที่ 29 เมษายนที่ผ่านมา ตัวแทนเครือข่าย Tanah Kita Network ได้มีโอกาสรับฟังประสบการณ์ในการต่อสู้เรื่องสิทธิในที่ดินทำกินของประชาชนจังหวัดตรังและจังหวัดพัทลุง ที่ได้รับผลกระทบมายาวนานจากการประกาศเขต “ป่า” ทับที่ดินทำกินของชาวบ้าน ไม่ว่าจะเป็นการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า การประกาศเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด และการประกาศเขตป่าสงวนป่าเขาบรรทัดแปลง 2 ตอน 2 ทั้งนีโดยมีนายสายัณห์ ทองสม หรือ “ผู้ใหญ่สายัณห์” ผู้เป็นแกนนำของ #เครือข่ายองค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัด และเป็นผู้นำของ #สภาองค์กรชุมชนจังหวัดตรัง ให้เกียรติมาเป็นวิทยากร

ผู้ใหญ่สายัณห์ ได้เล่าถึงความเดือดร้อนจากการประกาศเป็นเขต “ป่า” ต่างๆ ดังกล่าวข้างต้น ที่ทำให้ชาวบ้านไม่สามารถตัดโค่นไม้ยางพาราที่หมดสภาพได้ อันส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตที่ส่วนใหญ่ทำสวนยางพารา ทั้งนี้ ทันทีชาวบ้านตัดโค่นไม้ยางพาราที่หมดสภาพ เจ้าหน้าที่จะเข้ามาตรวจยึดที่ดินโดยอ้างว่าเป็นพื้นที่บุกรุกใหม่ ในบางครั้งเจ้าหน้าที่ก็เข้ามานับร้อยคนพร้อมอาวุธครบมือมาบุกตัดฟัน รื้อถอน ทำลายต้นโค่นต้นยางพาราของชาวบ้าน

ที่ผ่านมาชาวบ้านเครือข่ายองค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัดได้เรียกร้องให้ทางการ โดยเฉพาะทางผู้ว่าราชการจังหวัด ช่วยแก้ไขปัญหาความเดือดร้อน มีการไปชุมนุมเรียกร้องที่หน้าศาลากลางหลายครั้ง ทั้งที่ศาลากลางจังหวัดตรัง พัทลุง และนครศรีรรมราช เพื่อขอให้จังหวัดประสานกรมอุทยานฯ ยุติตัดฟันทำลายต้นยาง รวมทั้งเคยมีการทำบันทึกข้อตกลงร่วมกันกับหน่วยงานรัฐเพื่อตั้งคณะกรรมการตรวจสอบพื้นที่ของสมาชิกเครือข่ายฯ ที่เป็นที่ดินทำกินเดิมเพื่อให้สามารถทำกินตามปกติต่อไปได้ จนกว่าคณะกรรมการระดับชาติจะได้มีแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างชัดเจน อย่างไรก็ดีข้อตกลงเหล่านี้ถูกเจ้าหน้าที่รัฐละเมิดเสมอมา

ล่าสุดเมื่อวันที่ 8  ตุลาคม - 8 พฤศจิกายน 2566 ที่ผ่านเครือข่ายองค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัดได้เข้าร่วมกับสมัชชาคนจน ปักหลักชุมนุมบริเวณใกล้ทำเนียบรัฐบาล เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาเรื่องที่ดินทำกิน  กระทั่งรัฐบาลลงนามคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาของ สมัชชาคนจน Assembly of the Poor  โดยมีรองนายกรัฐมนตรีภูมิธรรม เวชยชัย เป็นประธาน จากนั้นจึงนำมาสู่การแต่งตั้ง “คณะอนุกรรมการแก้ไขปัญหาการตัดโค่นไม้ยางพาราเพื่อปลูกใหม่ทดแทนในท้องที่จังหวัดตรัง พัทลุง นครศรีธรรมราช” เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2566 ที่ผ่านมา ซึ่งชาวบ้านก็หวังว่าคณะอนุกรรมการฯ นี้จะนำมาสู่ช่วยเหลืออย่างเป็นรูปธรรมเพื่อให้ชาวบ้านสามารถตัดโค่นไม้ยางพาราได้

ผู้ใหญ่สายัณห์ฝากข้อคิดแก่ตัวแทน Tanah Kita Network ว่า “อย่ายอมให้มีการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโปอย่างเด็ดขาด หากแนวเขตอุทยานฯ ยังทับที่ดินทำกินของชาวบ้าน” หากยอมก็เหมือนชาวบ้านต้อง “ตายทั้งเป็น” การเรียกร้องสิทธิในขณะที่ยังไม่มีการประกาศเขตอุทยานฯ นั้น ง่ายกว่าการสู้หลังการประกาศเขตเสร็จเรียบร้อยแล้ว ผู้ใหญ่สายัณห์ยังแนะนำให้สมาชิก Tanah Kita Network จัดกลุ่มเรียนรู้กฎหมายพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติฉบับใหม่ (พระราชบัญญัติ อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562) เพื่อจะได้รู้ว่า หากมีการประกาศเป็นเขตอุทยานฯ แล้ว จะมีข้อกำหนดและบทลงโทษที่หนักหนาสาหัสอย่างไร

อีกทั้งผู้ใหญ่สายัณห์ยังแนะนำให้ Tanah Kita Network ใช้ประโยชน์จากกฎหมายบางฉบับ อาทิ พระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน พ.ศ. 2551 ที่กำหนดให้มีกลไกสภาองค์กรชุมชนตำบลเพื่อเป็นเครื่องมือขับเคลื่อนงานพัฒนาและแก้ไขปัญหาในชุมชนท้องถิ่น ซึ่งสามารถยกระดับไปสู่การแก้ไขปัญหาเชิงนโยบายเรื่องที่ดินทำกินได้