[ตอนที่ 3] สรุปประเด็นเสวนา ‘ตาเนาะ กีตอ บูแก ตาเนาะ กรายอแอ’

21 สิงหาคม 2568

Checklist ความไม่ชอบมาพากลในการเตรียมประกาศอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป

ในกระบวนการประกาศอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป มีความไม่ตรงไปตรงมามากมาย แรกสุดชาวบ้านไม่รู้เลยว่า การจัดตั้งอุทยานฯ เดินหน้าไปจนถึงขั้นเตรียมเสนอต่อคณะรัฐมนตรีแล้ว พอชาวบ้านทราบและร้องเรียน หัวหน้าอุทยานฯ ก็บอกว่าแนวเขตอุทยานแก้ได้ไม่อยากเดี๋ยวนัดหมายไปดูพื้นที่พร้อมกัน แต่ต่อมาอุทยานฯ กลับมาอ้าง คำสั่งคสช 66/2557 ให้ชาวบ้านไปรายงานตัวว่าทำกินในเขตเตรียมประกาศอุทยานฯ ทั้งที่ตอนนั้น (ปลายปี 2566) คำสั่ง คสช.นี้ได้ถูกยกเลิกไปนานแล้ว

จากนั้นสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 6 สาขาปัตตานี ก็ผลักดันให้ผู้ว่าฯ ตั้งคณะทำงานเพื่อแก้ไขปัญหา แล้วอ้างว่าได้แต่งตั้งตัวแทน Tanah Kita Network เป็นคณะทำงานด้วย โดยระบุให้เครือข่ายฯ มาทำหน้าที่แทนรัฐในการชี้แจงเรื่องแนวเขตกับชุมชน ทั้งๆ ที่ไม่ใช่หน้าที่ของเครือข่ายฯ อีกทั้งคณะทำงานนี้มุ่งเน้นที่จะสำรวจการถือครองที่ดินรายแปลง โดยวางอยู่บนฐานคิดที่ว่า ชาวบ้านบุกรุกอุทยานฯ ซึ่งต่างจากข้อเรียกร้องของชาวบ้านในที่ต้องการให้มีการกำหนดแนวเขตอุทยานฯ ใหม่ร่วมกันโดยแยกที่ป่าออกจากที่ดินของชาวบ้านให้ชัด

ก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่ก็อ้างผลการรับฟังความเห็นแบบออนไลน์เพื่อสร้างความชอบธรรม (จากกระแสอนุรักษ์แบบเขียวจัด) ในการประกาศตั้งอุทยานฯ อีกทั้งยังจงใจทำให้ประชาชนเข้าใจผิดมาตลอดว่า ที่นี่เป็นอุทยานแห่งชาติแล้วตามกฎหมาย มีการปักป้ายชื่ออุทยานในที่ต่างๆ ทั้งๆ ที่ยังไม่เคยมีพระราชกฤษฎีกาประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโปแต่อย่างใด ทำให้ชาวบ้านต้องอยู่ด้วยความระแวง เพราะถูกเจ้าหน้าที่ทำให้เข้าใจไปว่าที่ดินของตนอยู่ในเขตอุทยานฯ

ในที่ประชุมคณะกรรมการแก้ไขปัญหาของสมัชชาคนจนที่ทำเนียบรัฐบาล (เดือนกุมภาพันธ์ 2568) เครือข่ายฯ นำเสนอว่า การสำรวจการถือครองที่ดินรายแปลงไม่ใช่วิธีการที่ถูกต้อง ซึ่งตัวแทนกรมอุทยานฯ (รองอธิบดี) ก็บอกว่าจะไปแก้ไข แต่ปรากฎว่าทางเจ้าหน้าที่ในพื้นที่กลับมาเดินหน้าจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นที่บ้านซีโปโดยแจ้งชาวบ้านล่วงหน้าแค่วันเดียว

นี่ยังไม่รวมการที่ทางอุทยานพูดกลับไปกลับมา กับชาวบ้านที่ไม่รู้ข้อมูลก็คุยแบบหนึ่ง กับชาวบ้านที่ออกมาคัดค้านก็พูดอย่างนึง นี่เป็นปัญหาของระบบ (วัฒนธรรม) กรมอุทยาน ไม่ใช่ปัญหาเรื่องข้อกฎหมาย แต่เป็นปัญหาเรื่องทัศนคติกรมอุทยานฯ ที่ต้องการเอาแพ้เอาชนะประชาชน รู้สึกเสียหน้าที่ชาวบ้านลุกขึ้นมาสู้ ไม่ยอมเชื่อฟังพวกเขา

=======

Checklist ความไม่ชอบมาพากลในการเตรียมประกาศอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป

• จัดรับฟังความคิดเห็นแบบออนไซต์โดยชาวบ้านไม่ทราบเรื่อง

• ใช้กระแสการอนุรักษ์สายเขียวจากการรับฟังความคิดเห็นแบบออนไลน์มากดทับชาวบ้าน

• ไม่บอกขั้นตอนจัดตั้งอุทยานฯ ให้ประชาชนทราบ

• อ้างคำสั่ง คสช.มากดดันให้ชาวบ้านแจ้งการครอบครองที่ดิน

• ทำให้ชาวบ้านเข้าใจผิดว่าอุทยานฯ มีสถานะตามกฎหมายแล้ว

• บ่ายเบี่ยงที่จะกำหนดแนวเขตอุทยานฯ ใหม่ตั้งแต่ต้นร่วมกับชุมชน

• ดึงดันสำรวจการถือครองที่ดินรายแปลงของประชาชน (บนฐานคิดว่าแนวเขตอุทยานมีอยู่แล้ว จึงต้องสำรวจว่าใครบ้างทำกินในแนวเขต)

• ตั้งคณะทำงานแล้วมัดมือชกให้เครือข่ายฯ ต้องเข้าร่วม

• รวบรัดการจัดรับฟังความเห็นระดับหมู่บ้าน/ตำบล (รอบหลัง)

• ฯลฯ -

=======

[เนื้อหาจาก “’ตาเนาะ กีตอ บูแก ตาเนาะ กรายอแอ’(ที่ดินของเราไม่ใช่ที่ดินของรัฐ): การเสวนาว่าด้วยสิทธิเหนือที่ดินที่ถูกพราก กรณีปัญหาการกำหนดแนวเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโปทับที่ดินทำกินประชาชน” เมื่อวันเสาร์ที่ 9 สิงหาคม 2568 เวลา 20.30-22.30 น. เผยแพร่ผ่านเพจ Wartani