เมื่อวันศุกร์ที่ 9 สิงหาคม 2567 ที่ผ่านมา เครือข่ายประชาชนปกป้องสิทธิในที่ดินรอบพื้นที่เตรียมประกาศเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป (Tanah Kita Network) สมัชชาคนจน Assembly of the Poor และ PPKL : Persatuan pemuda pemudi kg kucing lepas ได้จัดกิจกรรมโครงการอบรมความรู้ด้านกฎหมายและนโยบายเพื่อส่งเสริมสิทธิในที่ดินของประชาชนชายแดนใต้ ณ อาคารอเนกประสงค์ โรงเรียนบ้านกูจิงลือปะ ต.เฉลิม อ.ระแงะ จ นราธิวาส
ในงานมีการเสวนานำเสนอเรื่องราวการทำงานของ Tanah Kita Network และประสบการณ์การปกป้องสิทธิในที่ดินของชุมชนกาหนั๊วะและชุมชนซีโป (ซึ่งเป็นชุมชนที่อยู่ใกล้เคียง) โดยตัวแทนชาวบ้านจากทั้งสองชุมชน และการมีให้ข้อมูลความรู้แก่ผู้เข้าร่วมในเรื่องปัญหาจากการไม่มีเอกสารสิทธิในที่ดิน (สาเหตุของการไม่มีเอกสารสิทธิในที่ดิน ผลกระทบ และแนวทางการเรียกร้องเอกสารสิทธิ) และ ปัญหาจากการเตรียมประกาศเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป
กิจกรรมนี้สำเร็จลุล่วงด้วยดีด้วยความร่วมแรงร่วมใจของชาวกูจิงลือปะ ตลอดจนความร่วมมืออันดีจากอิหม่าม ผู้ใหญ่บ้าน และโรงเรียนบ้านกูจิงลือปะ โดยทางคณะผู้จัดงานขอแสดงขอบคุณมา ณ ที่นี้
คลิปความยาว 5:39 นาที
คุณบารมี ชัยรัตน์ ที่ปรึกษาสมัชชาคนจน
คุณบารมี มาไล่เรียงประวัติความเป็นมาให้ฟังว่า “ทำไมทางการจึงต้องการแย่งยึดที่ดินทำกินของชาวบ้านมาประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป???”
เทือกเขาเมาะแต คือ ที่ดิน ซึ่งเป็นถิ่นที่เกิด ที่อยู่อาศัย และที่ทำกินของพวกเรามายาวนาน เทือกเขาเมาะแตไม่ใช่ “ป่า” เพราะที่ผ่านมารัฐไม่เคยประกาศให้ที่นี่เป็นป่าสงวนหวงห้ามหรือป่าอนุรักษ์ประเภทใดมาก่อน แม้ในอดีตรัฐจะมีกฎหมายหลายฉบับออกมาตั้งแต่หลังปี 2500 เพื่อสงวนหวงห้ามหรืออนุรักษ์ป่าและสัตว์ป่า รวมทั้งมีการประกาศเขตป่าสงวนแห่งชาติและอุทยานแห่งชาติหลายแห่งทั่วประเทศ แต่ก็ไม่เคยประกาศที่เทือกเขาเมาะแตแต่อย่างใด มิหนำซ้ำยังมีการอนุญาตสัมปทานการทำไม้แก่ ออป.และกลุ่มทุนด้วย
ขณะที่ชาวบ้านก็อาศัยอยู่ทำกินตามวิถีวัฒนธรรมเรื่อยมา จนมาวันหนึ่งที่ทางการไทยต้องการเพิ่มพื้นที่ป่าให้ได้ 40% ของพื้นที่ประเทศ ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้ในความเป้นจริง ทำให้รัฐต้องหันมายึดที่ดินทำกินตามภูเขาของชาวบ้านไปประกาศเป็ยป่าสงวน/ป่าอนุรักษ์ ทั้งนี้ ในการแย่งยึดนี้ ทางการก็จะอ้าง “พรบ.ป่าไม้ 2484” มาเหมารวมว่าที่ดินที่ไม่มีเอกสารสิทธิเป็นป่าของรัฐที่รัฐต้องสงวนรักษา ทั้งที่จริง พรบ.นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อการกำหนดวิธีการทำไม้ในยุคสมัยที่รัฐไทยยังต้องการรายได้จากการให้สัมปทานไม้
ชาวบ้านกูจิงลือปะร่วมสะท้อนปัญหาที่ดินทำกิน ก่อนประกาศเขตอุยานแห่งชาติน้ำตกซีโป -- หมู่บ้านกูจิงลือปะ ต.เฉลิม อ.ระแงะ จ.นราธิวาส เป็นหมู่บ้านที่อยู่รอบๆ เขาซีโป อาศัยเลี้ยงชีพบนภูเขามาตั้งแต่ชั่วอายุคน ในเมื่อรัฐจะทวงคืนพื้นที่ป่า พร้อมจะประกาศเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป ชาวบ้านเริ่มมีความกังวลถึงที่ดินทำกินของตัวเอง ซึ่งไม่มีเอกสารสิทธ์ในการครอบครองที่ดิน หากเกิดอุทยานแห่งชาติจริง ปัญหาที่จะตามมามีอะไรบ้าง คือคำถามที่ประชาชนกังวลมากที่สุด