Tanah Kita Network กับ การทำวิจัยออแฆกำปง *(ตอนที่ 1) * 

ในช่วงราว 20 กว่าปีที่ผ่านมา ภาคประชาชนได้พยายามออกแบบ หาแนวทางที่จะทำให้การวิจัยมีประโยชน์ต่อชาวบ้าน/ชุมชน อันเป็นการใช้กระบวนการวิจัยมาสร้างความเข้มแข็งให้กับชาวบ้าน/ชุมชน ในการทบทวน สืบค้นข้อมูล คิด วิเคราะห์ ต่อปัญหาที่พวกตนกำลังเผชิญ และแสวงหาทางออก อันเป็นงานวิจัยเชิงปฎิบัติการแบบมีส่วนร่วมที่ชาวบ้านจะมีบทบาทหลักในการทำวิจัย จึงมีชื่อเรียกกันว่า “งานวิจัยชาวบ้าน” และอาจมีชื่อเรียกแยกกันไปตามท้องถิ่น เช่น “งานวิจัยไทบ้าน”  “งานวิจัยจาวบ้าน”

ในส่วนของเครือข่ายประชาชนปกป้องสิทธิในที่ดินรอบพื้นที่เตรียมประกาศเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโป -- Tanah Kita Network เราก็กำลังทำ “วิจัยออแฆกำปง” กันอยู่

ทั้งนี้ เมื่อปลายปีที่ผ่านมา เราได้มีการฝึกอบรมอาสาสมัครนักวิจัยชาวบ้าน รุ่นที่ 1 (การวิจัยออแฆกำปง) ให้กับตัวแทนจาก 4 ชุมชนของเครือข่าย ได้แก่ บ้านบีโล๊ะ ต.ซากอ และ บ้านลูยือริง ต.ศรีบรรพต อ.ศรีสาคร และ บ้านกาหนั๊วะ ต.กาลิซา และ บ้านซีโป ต.เฉลิม อ.ระแงะ จ.นราธิวาส งานจัดที่โรงเรียนดารุสสาลาม ตันหยงมัส ทั้งนี้ โดยมีคณาจารย์มหาวิทยาลัยสงชลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่รวมตัวกันเป็นเครือข่ายนักวิชาการศึกษานโยบายการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (คนศ. จชต.) มาเป็นวิทยากร

การอบรมครั้งนี้เน้นหนักไปที่การเก็บข้อมูลแนวเขตที่ดินทำกินและทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อจะได้เส้นแนวเขตของที่ดินทำกินของชุมชนอันจะทำให้เห็นได้ชัดว่า เส้นแนวเขตที่ประกาศของอุทยานแห่งชาติน้ำตกซีโปนั้นทับที่ดินทำกินของชาวบ้านหรือไม่ ทั้งนี้ ชุมชนแต่ละแห่งได้ทำแผนการเก็บข้อมูลชุดนี้ โดยต้องไปทำความเข้าใจกับชุมชนและจัดตั้งทีมอาสาสมัครเพื่อลงเดินสำรวจบนเส้นรอยต่อจริงระหว่างที่ดินทำกินกับป่า

(ส่วนการเก็บข้อมูลในด้านอื่นๆ  ได้แก่ ประวัติชุมชน เศรษฐกิจการเกษตร/เศรษฐกิจชุมชน  การใช้ประโยชน์จากที่ดิน ภูมิปัญญาระบบเกษตรในเขตป่า และ การถูกละเมิดสิทธิในที่ดิน ทางเพจ Tanah Kita Network จะมานำเสนอในตอนต่อไป)